Liefde is een werkwoord, zo luidt het cliché. Toch handelen we daar in de praktijk vaak niet naar. We gaan ervan uit dat een relatie zichzelf wel redt, zolang er maar geen grote ruzies zijn. Pas als de stilte oorverdovend wordt of het vertrouwen ernstig is geschaad, trekken we aan de bel. In de regio Rijnmond zien we echter een interessante verschuiving. Steeds meer stellen wachten niet tot de bom barst, maar zoeken tijdig hulp. De vraag naar relatietherapie in Capelle aan den IJssel en omgeving groeit, en niet alleen onder koppels die in een diepe crisis verkeren.
Het taboe op het zoeken van professionele hulp voor je relatie brokkelt in rap tempo af. Waar het vroeger werd gezien als een teken van falen, wordt het nu steeds vaker beschouwd als een vorm van zelfzorg en relatieonderhoud. Net zoals we naar de sportschool gaan om ons lichaam fit te houden, bezoeken stellen een therapeut om hun emotionele conditie op peil te houden. Deze preventieve benadering kan veel leed voorkomen en zorgt ervoor dat partners elkaar niet kwijtraken in de hectiek van het dagelijks bestaan.
Het gevaar van emotionele verwijdering
Veel mensen denken dat relatietherapie alleen bedoeld is voor stellen die elkaar de tent uitvechten. Ruzie, geschreeuw en slaande deuren zijn de beelden die we kennen uit films. In de werkelijkheid is de grootste vijand van een langdurige relatie vaak veel subtieler: emotionele verwijdering. Het is het langzame proces waarbij partners langs elkaar heen gaan leven. Je bent druk met werk, de kinderen, sociale verplichtingen en het huishouden. ‘s Avonds plof je moe op de bank en kijk je naar een scherm in plaats van naar elkaar.
Op papier lijkt alles prima. Er is geen ruzie. Maar de vonk dooft uit. Partners voelen zich eenzaam binnen de relatie. Dit fenomeen wordt door relatietherapeuten vaak omschreven als het verliezen van de veilige verbinding. Wanneer je je niet meer emotioneel verbonden voelt met je partner, wordt elke kleine irritatie een potentieel gevaar. Het dopje van de tandpasta dat niet is teruggedraaid, gaat dan niet meer over tandpasta, maar over de vraag: “Ben ik nog wel belangrijk voor jou? Houd je nog wel rekening met mij?”
De methode die wereldwijd, en ook in Nederland, veel wordt toegepast om dit aan te pakken is Emotionally Focused Therapy (EFT). Deze vorm van therapie richt zich niet op het oplossen van de oppervlakkige ruzies, maar duikt naar de onderlaag: de hechtingsbehoeften. We willen allemaal weten dat er iemand is die ons opvangt als we vallen. Als die zekerheid wegvalt, ontstaan er negatieve patronen van trekken en terugtrekken. De een wordt kritisch en eist aandacht, de ander klapt dicht en trekt zich terug om conflict te vermijden. Dit patroon is slopend voor de liefde.
Waarom wachten tot het vijf voor twaalf is?
Een veelgehoorde vergelijking is die met de APK van een auto. Niemand vindt het vreemd om een auto die tienduizenden euro’s heeft gekost jaarlijks te laten controleren. We verversen de olie voordat de motor vastloopt. Toch investeren we in onze relatie – emotioneel gezien ons kostbaarste bezit – vaak pas als de motor al rookt. Preventieve therapie werkt als die onderhoudsbeurt. Het biedt een veilige ruimte om onder leiding van een deskundige te kijken naar de dynamiek tussen partners.
Tijdens dergelijke sessies leren stellen hun eigen valkuilen herkennen. Ze leren begrijpen waarom ze reageren zoals ze reageren. Waarom wordt de één zo boos als de ander te laat thuis is? Waarom voelt de ander zich direct aangevallen en gaat hij of zij in de verdediging? Door deze patronen in kaart te brengen als het nog relatief rustig is, bouwen stellen een buffer op voor moeilijkere tijden. Ze leren een nieuwe taal spreken, een taal van kwetsbaarheid en behoeften in plaats van verwijten en verdediging.
Voor inwoners van de regio Rijnmond is de drempel om hulp te zoeken gelukkig lager geworden. Het aanbod is divers en professioneel. Wanneer stellen op zoek gaan naar Relatietherapie Capelle aan den IJssel, merken ze vaak dat de benadering veel praktischer en warmer is dan ze vooraf vreesden. Het gaat niet om wie er ‘schuld’ heeft, maar om hoe jullie samen in een negatieve dans zijn beland en – nog belangrijker – hoe jullie daar samen weer uit kunnen komen.
De impact op het gezinssysteem
Een relatie staat zelden op zichzelf. Zeker wanneer er kinderen in het spel zijn, heeft de kwaliteit van de partnerrelatie een directe invloed op het hele gezin. Kinderen hebben haarfijn door wanneer er spanningen zijn tussen ouders, ook als die niet openlijk worden uitgesproken. De sfeer in huis verandert. Ouders die emotioneel niet lekker in hun vel zitten, hebben vaak minder geduld en ruimte voor de emoties van hun kinderen.
Hier raakt relatietherapie aan gezinstherapie. Door de kernrelatie tussen de ouders te versterken, creëer je een veiligere basis voor de kinderen. Het is fascinerend om te zien hoe gedragsproblemen bij kinderen soms verminderen zodra de ouders hun onderlinge verbinding herstellen. De ouders fungeren als het fundament van het gezinshuis; als dat fundament scheuren vertoont, kraakt de hele constructie.
Erkende therapeuten zijn vaak aangesloten bij beroepsverenigingen zoals de NVRG (Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie). Dit garandeert dat de therapeut geschoold is in het kijken naar het grotere systeem. Problemen worden niet geïsoleerd behandeld, maar in de context van de relaties waarin mensen leven. Dit systemische perspectief is cruciaal voor duurzaam herstel.
Wat kun je verwachten van een traject?
Veel mensen vinden de stap naar een therapeut spannend. Wat gaat er gebeuren? Moeten we alles vertellen? Kiest de therapeut partij? Een goede therapeut is neutraal en meervoudig partijdig. Dat betekent dat hij of zij zich inleeft in beide partners en ervoor zorgt dat beiden zich gehoord voelen. Er is geen scheidsrechter die fluit voor overtredingen.
In de eerste sessies wordt vaak de geschiedenis van de relatie in kaart gebracht. Hoe hebben jullie elkaar ontmoet? Wat viel je op aan de ander? Wanneer begon het te veranderen? Het doel is om het negatieve patroon helder te krijgen. Vaak ontdekken stellen dat hun ruzies eigenlijk protesten zijn tegen het verlies van verbinding. De boze partner schreeuwt eigenlijk: “Zie me! Hoor me! Ik mis je!” De terugtrekkende partner denkt eigenlijk: “Ik doe het nooit goed, ik kan je niet gelukkig maken, dus ik ga maar weg om erger te voorkomen.”
Zodra dit mechanisme op tafel ligt, ontstaat er lucht. Je vecht niet meer tegen elkaar, maar samen tegen het patroon dat tussen jullie in staat. Dit inzicht is vaak een enorme doorbraak. Het haalt de schuldvraag weg en maakt ruimte voor mededogen. Je ziet ineens dat je partner niet onverschillig is, maar misschien wel bang of gekwetst.
Herstel na een vertrouwensbreuk
Hoewel preventie ideaal is, is de realiteit dat veel stellen pas hulp zoeken na een crisis, zoals ontrouw. Vreemdgaan is een van de meest traumatische ervaringen binnen een relatie. Het fundament van vertrouwen wordt in één klap weggeslagen. Voor de bedrogen partner voelt de wereld onveilig; niets is meer wat het leek. Voor de partner die is vreemdgegaan, is er vaak sprake van schuld, schaamte, maar soms ook opluchting dat er eindelijk iets is opengebroken.
Is een relatie na ontrouw nog te redden? Het eerlijke antwoord is: vaak wel, maar het is hard werken. Het vraagt van beide partners een enorme inzet. De ‘dader’ moet bereid zijn om de pijn van de ander keer op keer aan te horen en te verdragen, zonder in de verdediging te schieten. De ‘slachtoffer’ moet op termijn bereid zijn om voorzichtig weer te gaan vertrouwen. Therapie biedt hierbij de noodzakelijke veilige kaders. Zonder begeleiding vervallen stellen na ontrouw vaak in eindeloze verhoren of ijzige stiltes die nergens toe leiden.
Het herstelproces na een vertrouwensbreuk gaat niet in een rechte lijn. Het is twee stappen vooruit, één stap terug. Maar stellen die hier doorheen komen, geven vaak aan dat hun relatie uiteindelijk sterker en eerlijker is geworden dan voor de crisis. Ze hebben geleerd om echt open te zijn, ook over hun diepste angsten en verlangens.
Of je nu preventief aan de slag wilt of midden in een storm zit, het belangrijkste is de bereidheid om naar jezelf en naar elkaar te kijken. Zolang er nog een sprankje liefde of de wil om te vechten aanwezig is, is er hoop. Hulp vragen is geen zwaktebod, maar een moedige keuze voor de liefde. In een tijd waarin alles vluchtig lijkt, is kiezen voor verdieping en verbinding misschien wel het meest rebelse wat je kunt doen.